24 juni 2019

Mogen we weer een beetje terug naar vroeger?

Collega Nynke heeft een grote passie voor planten en de natuur. Daarom vertelt ze in dit blog wat het belang is van natuurinclusief bouwen en hoe je hiermee bijdraagt aan de lokale biodiversiteit.

"Vanuit mijn achtergrond Plantenwetenschappen aan de universiteit van Wageningen ben ik altijd al geïnteresseerd geweest in alles wat groen is en leeft. Heerlijk vind ik het om met mijn handen in de aarde te zitten, in de lente de eerste planten in bloei te zien en een zelfgekweekte aardbei in mijn mond te kunnen steken. Echter, ik maak mij wel zorgen, veel zorgen… Uit mijn kindertijd herinner ik mij namelijk nog hoe ik kikkerdril verzamelde in de sloot; dat ik al die insecten in mijn gezicht op de fiets altijd verschrikkelijk vond en dat ik (in mijn ogen geweldige) veldboeketten voor mijn moeder plukten in de berm van school naar huis. Daar is nu helaas maar weinig meer van over. Kikkers hoor ik tegenwoordig niet meer want de sloot is volledig beschoeid, insecten zijn op wat muggen na een zeldzaamheid en de ooit zo fleurige berm is verandert in één strook ‘grasfalt’. En dat doet pijn, echt pijn.

Het gemis van biodiversiteit

En die pijn wordt niet alleen door mij gevoeld. Uit een onderzoek van Natuurmonumenten begin dit jaar blijkt namelijk dat ruim 81% van de volwassen en 76% van de kinderen zich zorgen maakt over het landschap waarin wij leven (Natuurmonumenten, 2019). Vogels, insecten en bloemen verdwijnen en langzaam wordt ons landschap kaler, stiller en saaier. Alleen al in de afgelopen 30 jaar is meer dan twee derde van de oorspronkelijk aanwezige insecten verdwenen en één derde van de Nederlandse dier- en plantensoorten is op dit moment bedreigd (PBL, 2019).

Biodiversiteit maakt onze leefomgeving beter

Dit staat haaks op hoe wij onze leefomgeving beoordelen: hoe meer bomen, bloemen en dieren we in onze woonomgeving zien, hoe hoger wij deze waarderen. Het is dan ook niet gek, dat het vooral de grote steden zijn die vaak een onvoldoende scoren met betrekking op het buitengebied en dat de dikke onvoldoendes in de Randstad vallen (Buijs, 2019). En wij als Primum zien het dan ook als onze taak om juist in deze, dicht bebouwde omgeving de natuur terug te brengen en daar gaan we dan ook de volle 100% voor.

Natuurinclusief bouwen

In de afgelopen maanden heb ik met verschillende projecten mee mogen draaien waarbinnen ik de ruimte kreeg om natuurinclusief bouwen op de kaart te zetten. Zodoende kwam ik er als snel achter dat natuurinclusief bouwen meer is dan vogelhuisjes op de muur bevestigen. Het is een zeer breed gefocust duurzaam bouwconcept waarbij de gebouwde omgeving zodanig wordt ingericht dat het bijdraagt aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. Dit zijn maatregelen die wij hiervoor vanuit Primum adviseren, variërend per project. Deze omvatten verschillende onderwerpen: van lokale flora en fauna tot noodzakelijke gedragsveranderingen en ontwerpeisen.

Een stadsecosysteem maak je samen

Met betrekking op één van deze onderwerpen, de lokale flora, is er een specifiek project dat mij vooral is bijgebleven, de samenwerking met DonkerGroen: een landelijke speler op het gebied van tuinarchitectuur en -onderhoud. Samen met deze groendenkers, en misschien wel belangrijker vooral groendoeners, hebben wij een duurzaam beplantingsadvies voor ontwikkelaars opgezet. Helaas wordt er tot op heden nog vaak gekozen om één soort heg of één soort schuttingbegroeiing toe te passen binnen een nieuwbouwwijk. De ‘monocultuur’ die zodoende ontstaat kan enerzijds tot massale sterfte leiden indien nieuwe ziektes binnentreden, denk hierbij aan de buxusmot, maar anderzijds leidt dit ook tot een vermindering van biodiversiteit binnen een gebied waar juist potentie aanwezig is om een gevarieerd leefgebied voor verschillende flora (en fauna) te realiseren.

Stap één richting ‘natuurlijk’ groen

Met het creëren van een handleiding waarin op overzichtelijke wijze wordt aangegeven welke plantensoorten, op welke grondsoort en in welke windrichting het best gedijd, geven we ontwikkelaars een concrete tool om een bewustere keuze voor de beplanting van de te ontwikkelen wijk te maken. Door bovendien te eisen dat alleen enkelbloemige bloeiers worden gebruikt, maken we alle planten ‘toegankelijk’ voor bestuivers en stellen we op deze manier de wijk open voor deze onmisbare insecten.

Een groene stad: ons toekomstig trots

Ik hoop oprecht dat deze handleiding en deze eisen straks werkelijkheid worden. Dat wij over 10 jaar in een onderzoek van het PBL kunnen lezen dat de biodiversiteit in Nederland weer toeneemt, dat de vogels, insecten en bloemen weer terug komen. En dat wij als (bouwend) Nederland kunnen constateren dat het gelukt is, dat wij hieraan een steentje hebben bijgedragen. Ik kijk er naar uit om straks mijn eerste huisje te kunnen kopen in een bloeiende wijk, waar je de vlinders langs het raam ziet vliegen en de kikkers in de sloot hoor kwaken. En mocht ik ooit kinderen krijgen, dat ik net als mijn moeder vroeger, weer prachtige veldboeketten kan aannemen die zij op hun weg van school naar huis hebben geplukt." 

Verwijzingen

  • Buijs, A. N. (2019). Resultaten Nationale Landschapsenquête. Wageningen: Wageningen Environmental Research.
  • 81% maakt zich zorgen om landschap. Opgehaald van www.natuurmonumenten.nl: https://www.natuurmonumenten.nl/nieuws/81-maakt-zich-zorgen-om-landschap
  • PBL. (2019). De Rode Lijst van bedreigde soorten is in 2017 iets langer geworden, ook de mate van bedreiging is licht toegenomen. Opgehaald van www.themasites.pbl.nl: https://themasites.pbl.nl/balansvandeleefomgeving/jaargang-2018/themas/natuur/rode-lijst-soorten