Handboek 3.0 CO2-Prestatieladder: Wat betekent dit voor u?

Handboek 3.0 (pdf)
Wijzigingenlijst (pdf)
Presentatie van SKAO over het nieuwe Handboek (pdf)

In 2015 heeft Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen (SKAO) het Handboek 3.0 van de CO2-Prestatieladder gepubliceerd. Met het groeiend aantal certificaten en het groeiende aantal opdrachtgevers dat de ladder gebruikt, is de doorontwikkeling van het systeem belangrijk om het onderscheidende vermogen van de ladder te behouden en te vergroten. In Handboek 3.0 zijn daarom eisen aangepast, aangescherpt en duidelijker geformuleerd ten opzichte van Handboek 2.2.

In deze blog willen wij toelichten wat deze veranderingen betekenen voor u, als bedrijf dat al gecertificeerd is of deze ambitie heeft. Primum heeft meegewerkt aan de nieuwe versie van het Handboek en is daardoor zeer goed op de hoogte van de wijzigingen en de impact daarvan op uw organisatie.

1. Overzicht van de wijzigingen

Handboek 3.0 omvat de volgende wijzigingen (in volgorde van impact):

A. Wijziging van eisen
B. Wijziging van toelichtingen
C. Wijziging van scores
D. Verduidelijking eisen aan managementsysteem en projecten
E. Wijziging in emissiefactoren
F. Herschreven toelichtingen
G. Wijziging inhoudsopgave en indeling

Hieronder lichten wij een aantal belangrijke inhoudelijke wijzigingen onder (A), (B) en (D) toe. Voor meer informatie over de wijzigingen, zie de officiële Wijzigingenlijst of bezoek onze informatiesessie. Er geldt een overgangstermijn van Handboek 2.2 naar Handboek 3.0 van 3 maanden tot en met niveau 3 (1 oktober 2015) en 1 jaar voor niveau 4 en 5 (uiterlijk 10 juni 2016).

2. Wijziging van eisen en toelichtingen

In onderstaande afbeelding is een schematisch overzicht opgenomen van de wijzigingen in eisen en toelichtingen in Handboek 3.0.

2.1 Eis 1.B.2 en 2.A.3 (gewijzigde eis)

De oude eisen 1.B.2 en 2.A.3 betroffen beiden het energie audit verslag. Eis 1.B.2 is gewijzigd naar een verslag van een interne controle. Met deze interne controle, die bijvoorbeeld door een externe of door een collega uitgevoerd kan worden, krijgt u een frisse, kritische blik op uw inventarisatie van uw uitstoot en uw actieplan en verzekerd u zich ervan dat u geen belangrijke emissies of reductieopties over het hoofd heeft gezien. Bij eis 2.A.3 is de term ‘energie audit verslag’ gewijzigd in ‘energiebeoordeling’, conform de terminologie in de ISO 50001 norm. De toelichting op de eis is ook aangepast. De energiebeoordeling gaat nog steeds om het identificeren van significante energieverbruiken en –verbruikers en het benoemen van mogelijkheden voor energiereductie, net als dat dit bij de energie audit het geval was. De energiebeoordeling heeft daarnaast een zwaardere puntentelling gekregen.

2.2 5.A (gewijzigde eis) en 5.B.1 (nieuwe eis)

De oude eis 5.A met betrekking tot leveranciersfootprints vervalt. In plaats daarvan vraagt eis 5.A nu om portfoliobreed kwantitatief inzicht te verzamelen over uw Scope 3 uitstoot. Daarbij bouwt u voort op uw kwalitatieve inventarisatie van meest materiële Scope 3 emissies, die u op niveau 4 heeft gemaakt (zie 2.5 hieronder). Voor de materiële Scope 3 emissies bepaalt u de omvang en de betrokken ketenpartijen (5.A.1). Op basis van dit inzicht stelt u mogelijkheden vast om deze verschillende Scope 3 emissies autonoom te beïnvloeden: wat kan u zelf doen, zonder dat u daar medewerking van een ketenpartij bij nodig heeft? Dit kan bijvoorbeeld een inkoopbeslissing of een productverbetering zijn. (5.A.2-1) Als groot of middelgroot bedrijf kijkt u daarnaast naar het samenvoegen van deze individuele acties in een samenhangende strategie (bijvoorbeeld: inkoopbeleid) (5.A.2-2) en vraagt u bij relevante ketenpartners (leveranciers of opdrachtgevers) specifieke emissiegegevens op die verband houden met deze strategie (5.A.3).

Op basis hiervan stelt u een doelstelling op voor scope 3, evenals een bijbehorend plan van aanpak. (5.B.1) Voor grote en middelgrote bedrijven zullen deze betrekking hebben op de strategie, voor kleine bedrijven alleen op de acties. Deze opgestelde doelstelling is aanvullend op de doelstelling voor de ketenanalyses.

2.4 Maatregellijsten (3.B.1 en 4.B.2)

De ladder verwacht van u dat u doelstellingen formuleert die ambitieus zijn en vergelijkbaar zijn met sectorgenoten. Dit dient u zelf te onderbouwen, op basis van uw eigen uitgangspositie en het ambitieniveau dat uit uw plan van aanpak blijkt. Dit wordt in Handboek 3.0 praktisch aangevuld met behulp van Maatregellijsten. Per activiteit, bijvoorbeeld ‘Mobiliteit’ of ‘Materieel’, zijn lijsten opgesteld met standaardmaatregelen (categorie A), vooruitstrevende maatregelen (categorie B) en ambitieuze maatregelen (categorie C). Deze lijsten zijn geen verplichte maatregelen, maar een hulpmiddel om te toetsen of uw eigen onderbouwing van uw uitgangspositie (wat heb ik al gedaan aan CO2-reductie) en uw ambitieniveau (wat ben ik van plan) zelf kritisch te toetsen. De maatregellijsten zijn op het moment van schrijven van dit blog nog niet gepubliceerd door SKAO.

2.5 Scope 3 emissies en ketenanalyses (4.A.1 en oude Branchegerichte Toelichting)

De Branchegerichte Toelichting voor Ingenieursbureaus is per Handboek 3.0 geïntegreerd in het Handboek en komt daarmee te vervallen. Met deze integratie is de toelichting op het opstellen van de rangorde van meest materiële Scope 3 emissies gewijzigd, doordat de methodiek uit de Branchegerichte Toelichting (kwalitatief bepalen van de rangorde aan de hand van een tabel) is overgenomen. Kwantitatieve bepaling van de meest materiële Scope 3 emissies is hiermee voor niveau 4 niet langer verplicht (maar op niveau 5 wel, zie 2.2). De wijze van selectie van onderwerpen voor een ketenanalyse is ongewijzigd.

2.6 4.D en 5.D voor grote bedrijven (gewijzigde toelichting)

De toelichtingen voor eisen 4.D en 5.D zijn grotendeels nieuw. Bij 4.D is de relatie met de Maatregellijsten toegevoegd: het ontwikkelingsproject dient zich te richten op het ontwikkelen van een nieuwe maatregel die mogelijk tot Categorie C (ambitieus) kan gaan behoren. 5.D (het CO2-emissiereductieprogramma) richt zich op het stimuleren van toepassing van Categorie B en C maatregelen door meer bedrijven.

3. Verduidelijking managementsysteem en projecten

In Handboek 3.0 worden ook algemene eisen benoemd: eisen die altijd gelden naast de auditchecklijsten voor specifieke invalshoeken en niveaus. De belangrijkste algemene eisen zijn:

1. Eisen aan continue verbetering
2. Eisen aan projecten

Door deze eisen apart te beschrijven als ‘algemene eisen’ wordt hun belang en bedoeling verder aangescherpt in Handboek 3.0. De eisen aan continue verbetering benadrukken het karakter van de ladder als managementsysteem en betreffen de bestaande eisen aan de jaarlijkse interne audit en directiebeoordeling. Nieuw is dat hier de doelstellingen per eis een belangrijke rol gaan spelen (zie 2.3). Deze doelstelling benoemt het achterliggende doel van de eis, en helpt u als bedrijf om vast te stellen of u naast het voldoen aan de eisen ook handelt in de ‘geest van de ladder’. In uw interne audit en directiebeoordeling gaat u na in welke mate u aan deze doelstellingen per eis voldoet. De CI blijft daarentegen de ladderbeoordeling baseren op de eisen, net zoals nu.

De eisen aan projecten verduidelijken de rol van projecten in uw CO2-managementsysteem (alle projecten draaien altijd volledig mee in beleid, maatregelen, communicatie, monitoring etc.) en de speciale status van projecten met gunningvoordeel bij de audit (voor deze projecten dient u met projectspecifieke documentatie aan te tonen hoe u de eisen in het project invult).

4. Conversiefactoren = emissiefactoren

Met ingang van Handboek 3.0 staan de CO2-emissiefactoren (de nieuwe term voor conversiefactoren) niet langer in het Handboek maar op de website www.co2emissiefactoren.nl. Door voortschrijdend inzicht en technologische ontwikkelingen zijn de meeste factoren gewijzigd. Dit betekent dat u uw footprint zult moeten herberekenen, zowel voor de huidige periode als voor vorige perioden en het basisjaar. Het hanteren van de nieuwe factoren is per 1 januari 2016 verplicht, maar kan al vanaf vandaag. In de Wijzigingenlijst staat beschreven voor welke factoren u ook historische gegevens moet herberekenen. Heeft u na het lezen van deze blog nog vragen? Neem contact op met Christine Wortmann (+31 6 4613 9518 of christine.wortmann@primum.nl).