14 augustus 2020

Is jouw omgeving gezond?

Een veilig fietspad, voldoende groen in de buurt en voldoende voorzieningen. Het zijn drie voorbeelden van kenmerken in de ruimtelijke omgeving die gezondheid van mensen op een positieve manier beïnvloeden. Primum ontwikkelde samen met Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN) de Gebiedsscan Gezondheid. In deze blog vertellen we meer over hoe deze scan werkt.  

Open data combineren met bewonersgesprekken

Met behulp van open data over de omgeving maken we informatieve kaarten (GIS-kaarten) van het gebied. De data vullen we aan door informatie op te halen bij bewoners. Het doel van de gesprekken is om de beleving van de bewoners te onderzoeken. Bevindingen uit verzamelde data worden getoetst en verder aangevuld. Juist het combineren van deze kwantitatieve data en de gesprekken met bewoners maken de Gebiedsscan Gezondheid waardevol. Zo begrijpen we of de kenmerken, die we op basis van data negatief of positief beoordelen, ook daadwerkelijk zo worden beleefd door bewoners. Dit stuk beleving is heel belangrijk als we het over gezondheid hebben.  

Open data voor vijf thema’s

Gezondheid is een erg breed begrip. Op basis van wetenschappelijke literatuur hebben we vijf thema’s bepaald die in de ruimtelijke omgeving een link hebben met gezondheid. Deze zijn: voorzieningen, stimulans gezonde leefomgeving, mobiliteit, hinder en vervuiling, en tot slot de ruimtelijke inrichting. Hierna hebben we, wederom op basis van literatuurstudie ruimtelijke kenmerken die gezondheid van bewoners beïnvloeden,  gekoppeld aan de vijf thema’s.

Eerste test in het Groningse ‘t Zandt

We hebben de Gebiedsscan Gezondheid voor het eerst toegepast voor het Groningse dorp ’t Zandt. We brachten onder meer de voorzieningen in het dorp in kaart en het wandel en fietsroutenetwerk. De data zijn in een online viewer geplaatst. De HANNN organiseerde een bewonersmiddag waar wij een deel van het programma vulden met de Gebiedsscan Gezondheid. We waren zelfs te gast in het radio programma van de HANNN.

Bevindingen

Aan de hand van de open data kaarten gingen we in gesprek met de bewoners in gesprek. Uit de data bleek dat er wandel- en fietsroutes in ’t Zandt liggen. Dat is meestal een positief kenmerk in de omgeving, mits deze echt door bewoners worden gebruikt. Bewoners gaven aan dat de wandelpaden veel gebruikt werden, maar ook dat deze paden zo smal zijn dat je er niet samen op kan lopen. Als koppel of als groep nodigt dit om die reden niet uit om het wandelpad te gebruiken. Het zijn van dit soort interessante punten die mooie handvaten om de omgeving te verbeteren en de gezondheid verder te stimuleren en faciliteren.

Een ander voorbeeld: de aanwezigheid van openbaar vervoer is een belangrijke factor voor mobiliteit en participatie aan de maatschappij. Met bijbehorend positief effect op welzijn en gezondheid van mensen. In ’t Zandt is het OV-netwerk sterk verslechterd in de afgelopen jaren. Door bewoners is zelf een initiatief van halen/brengen in de buurt opgezet, om de mobiliteit te verbeteren.

De input vanuit de bewoners leverde nieuwe inzichten op en was een verrijking van de kennis die wij hadden. Alle informatie is samengevoegd in de online viewer. Die viewer is openbaar en is hier te bekijken. De resultaten van de Gebiedsscan Gezondheid gebruikt HANNN in gesprekken met de gemeente. Op deze manier is het makkelijker om in gesprek te gaan en om te onderzoeken we stappen zinvol zijn om te nemen om de omgeving gezonder te maken.

Meer weten?

Primum heeft genoten van dit project met de HANNN. We hopen we dit soort projecten vaker te kunnen doen! Mocht je vragen hebben over de Gebiedsscan Gezondheid? Of heb je een tip voor een gemeente waar we deze scan ook zouden kunnen uitvoeren? Neem dan contact op met onze adviseur Esmeralda Hemelaar. Voor vragen over de online viewer of de inzet van geografische data bij projecten kun je contact opnemen met  Ronja van der Roest. Zij is GIS-specialist en is werkzaam bij Aveco de Bondt.