2 november 2020

Van Babylonische spraakverwarring naar gedeelde taal voor circulair bouwen

Wanneer woningcorporaties met duurzaamheid en circulariteit aan de slag willen, is het eerste struikelblok vaak: Hoe definiëren wij deze begrippen? Richten wij ons alleen op materiaalstromen of vinden wij gezondheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit ook belangrijk? Corporaties geven aan dat het creëren van een gedeelde taal belangrijk is. Niet alleen binnen je eigen organisatie, maar ook om samenwerking in de gehele keten te realiseren en onderling kennis te delen. Ik neem je graag mee in de eerste blog in een serie van inzichten die ik opdoe tijdens het schrijven van mijn masterscriptie: het belang van een gedeelde taal.

De kennisbehoefte onder woningcorporaties is groot

Het sluiten van kringlopen vereist een andere manier van werken. Het heeft impact op de manier waarop corporaties hun vastgoed onderhouden, renoveren, transformeren, slopen en nieuwbouw realiseren. Bovendien veranderen de behoeften van bewoners over de jaren heen en willen corporaties aan de slag met biodiversiteit en klimaatadaptatie. De benodigde kennis halen corporaties op in kennisnetwerken, pilots en bij consultants. Om te voorkomen dat individuele corporaties hetzelfde wiel proberen uit te vinden, bijvoorbeeld hoe men kostenefficiënt en circulair kan slopen, wordt er af en toe onderling afgestemd welke corporatie een pilot uitvoert op een specifiek kennisgebied. Dit om tijd en kosten te besparen. Een aantal corporaties geven aan dat het voor hen efficiënt werkt om een denkkader te hebben waar zij binnenkomende informatie aan kunnen toetsen.   Een gedeelde taal biedt voor een aantal corporaties uitkomst om orde te scheppen in de chaos van productinnovaties die beweren duurzaam en circulair te zijn.  

Een voorbeeld van een gedeelde taal: The Natural Step

In Nederland werken 28 woningcorporaties volgens de filosofie van The Natural Step (TNS). Dit is een Zweedse non-profit organisatie die is opgericht in 1989, twee jaar na de publicatie van het bekende Brundtland-rapport, waarin duurzame ontwikkeling werd gedefinieerd als “ontwikkeling die in de behoeften van de huidige generatie voorziet, zonder compromissen te sluiten voor toekomstige generaties"1. Het systeemdenken van TNS heeft duurzaamheid vanuit een wetenschappelijke benadering met onder andere wetten van zwaartekracht en thermodynamica geconcretiseerd tot vier systeemcondities

1.       Geen dingen doen waarvoor we mensen beperken in het vervullen van hun fundamentele behoeften.

2.       Niet meer en sneller stoffen uit de aardkorst in het milieu brengen dan de natuur kan verwerken.

3.       Niet meer en sneller natuurvreemde stoffen in het milieu brengen dan de natuur kan verwerken.

4.       De natuur niet sneller afbreken, dan de tijd die nodig is om te herstellen.

Waarom is zo’n gedeelde taal zo belangrijk?

Het hebben van een gedeelde taal binnen en tussen organisaties heeft volgens corporaties een aantal  voordelen. Het zorgt intern voor een duidelijke kapstok waar men nieuwe informatie aan toetst en besluitvorming op baseert. Zo gaf een corporatie bijvoorbeeld aan dat zij regelmatig interessante discussies voeren met producenten die beweren een circulair product te hebben. Hoewel sommige producten perfect demontabel en herbruikbaar lijken, zijn er schadelijke chemische stoffen aan toegevoegd en wordt het product op basis van de principes van de corporatie niet in gebruik genomen.  Een ander voordeel wat door corporaties wordt genoemd is dat een gedeelde taal de samenwerking tussen corporaties vergemakkelijkt. Men kan over de definitiekwestie heen stappen en met dezelfde methodieken aan de slag gaan, wat veel tijd bespaart die hard nodig voor de transitie naar een circulaire economie.

Conclusie

Hoewel het belangrijk is dat per project de kaders worden geschetst, bestaan er methodieken waar organisaties mee aan de slag kunnen om duurzaamheid en circulariteit in hun bedrijfsprocessen te integreren. Idealiter bestaat hier in de toekomst een uniform framework voor, zodat zowel de bouw als andere sectoren niet verzeild raken in een Babylonische spraakverwarring. Met mijn scriptie probeer ik hier een bijdrage aan te leveren. Dit doe ik door in kaart te brengen welke routines woningcorporaties ontwikkelen om de benodigde kennis voor circulair ondernemen in de praktijk te brengen.  

Heb je vragen of wil je meewerken aan dit onderzoek? Stuur dan gerust een mailtje naar sven.vanaspert@primum.nl.

Toren van Babel.jpg


1 Brundtland (1983), Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future.