4 februari 2021

Veelgestelde vragen circulair en gezond bouwen

Circulariteit is het denken in kringlopen, precies zoals het in de natuur gaat. In de natuur is er een natuurlijk evenwicht, is er geen afval, zijn de meeste kringlopen gesloten, ontstaat er geen uitputting en is er geen tekort aan grondstoffen. Binnen circulariteit onderscheiden we verschillende deelgebieden zoals de bekende materialen en grondstoffen, maar ook water, energie en biodiversiteit.  We krijgen bij Primum regelmatig vragen over circulair bouwen. Daarom hebben we de meest gestelde vragen op een rij gezet. Onderstaande vragen gaan in op het deelgebied ‘materialen en grondstoffen’.

1.) Ik wil wel circulair bouwen maar weet niet waar te beginnen. Wat is een goede eerste stap?
2.) Ik kan mijn project niet volledig circulair uitvoeren. Heeft het dan nog wel nut om met circulair bouwen aan de slag te gaan?
3.) Mag ik alleen nog maar hergebruikte materialen gebruiken?
4.) Kun je circulariteit berekenen? Er circuleren toch vele definities van circulariteit, hoe kom je dan tot 1 berekening?
5.) Is circulair bouwen veel duurder dan reguliere bouw?
6.) 100% circulair kan toch niet?

1.) Ik wil wel circulair bouwen maar weet niet waar te beginnen. Wat is een goede eerste stap?

Maak een analyse van wat de grootste milieu-impact veroorzaakt in je project en probeer deze impact te verkleinen door het nemen van circulaire ontwerpmaatregelen. De circulaire ontwerpprincipes van VolkerWessels kunnen hierbij een goed startpunt zijn:

  1. Hergebruikniveau bepalen
  2. Levensduuroptimalisatie
  3. Gescheiden kringlopen optimaliseren
  4. Gezonde grondstoffen toepassen
  5. Vastleggen in materialenpaspoort
  6. Waarde zichtbaar maken

Nadat je meer ervaring hebt opgedaan met circulaire ontwerpprincipes, kun je meerdere principes tegelijk gaan toepassen in een vervolgproject.

2.) Ik kan mijn project niet volledig circulair uitvoeren. Heeft het dan nog wel nut om met circulair bouwen aan de slag te gaan?

Dat is beslist nuttig. Ook circulaire deeloplossingen kunnen bijdragen aan het sluiten van materialenkringlopen, het verlagen van de milieu-impact en het beperken van het gebruik van nieuwe materialen. Deze hybride oplossingen, bijvoorbeeld een gedeeltelijk in hout uitgevoerd gebouw, kunnen ook een groot leereffect hebben waardoor in een vervolgproject nog ambitieuzere maatregelen genomen kunnen worden. 

3.) Mag ik alleen nog maar hergebruikte materialen gebruiken?

Nee dat hoeft niet. Je kunt ook biobased materialen gebruiken of nieuwe materialen die bij einde levensduur demonteerbaar zijn en hoogwaardig herbruikbaar zijn. Bovendien moet je altijd de totale  circulariteit beschouwen; wanneer je bijvoorbeeld secundaire materialen van buiten Europa moet laten vervoeren, kan het zijn dat de totale milieu-impact hiervan zo hoog wordt dat deze situatie onwenselijk is. Secundaire materialen moeten lokaal beschikbaar zijn. Ook wanneer er energie-intensieve processen nodig zijn om materialen geschikt te maken voor hergebruik, of wanneer er bij die processen veel afval vrijkomt, kan het beter zijn om voor nieuwe materialen te kiezen die bij einde levensduur herbruikbaar zijn. Door de gehele levenscyclus en het totale gebouw of object te beoordelen, kan er een goede en eerlijke afweging gemaakt worden over materiaalgebruik en circulariteit.

4.) Kun je circulariteit berekenen? Er circuleren toch vele definities van circulariteit, hoe kom je dan tot 1 berekening?

Het klopt dat verschillende organisaties verschillende definities van circulariteit hanteren. Daar laten wij ons bij Primum echter niet door weerhouden. Wij gebruiken verschillende tools en methodieken, afhankelijk van de doelstelling van onze opdrachtgever. Indien onze opdrachtgever bijvoorbeeld wil aantonen wat de impact is van bepaalde materiaalkeuzes in een gebouw, kunnen we dit met OneClickLCA laten zien. En wanneer onze opdrachtgever deelneemt aan een tender waarin circulariteit een rol speelt, kan het nuttig zijn om door middel van een MKI berekening in DuboCalc (voor infra en GWW) of in MPG (voor B&U) het ontwerp van onze opdrachtgever te vergelijken met een referentieontwerp. Afhankelijk van de gekozen invalshoek, kies je de best passende rekenmethode. Daarnaast is Primum actief aangesloten bij CB’23; Platform CB’23 wil vóór 2023 nationale, bouwsector-brede afspraken op te stellen over circulair bouwen. Vorig jaar werden in dit platform drie leidraden ontwikkeld: één voor het meten van circulariteit, één voor materialenpaspoorten en een Lexicon Circulaire Bouw. Primum werkt verder met Bouwend Nederland actief mee in de Normcommissie ‘Duurzaamheid van Bouwwerken’ om Nederlandse afspraken af te stemmen met Europese afspraken.

5.) Is circulair bouwen veel duurder dan reguliere bouw?

Nee, dat hoeft helemaal niet. Het is erg belangrijk om een eerlijke vergelijking te maken tussen een circulair bouwwerk en een ‘regulier’ bouwwerk. In deze vergelijking moet de totale levenscyclus beschouwd worden, inclusief onderhoud, alle materialen, man-uren en afvalscenario’s. Als je zo’n complete vergelijking maakt, zie je vaak dat circulaire bouwwerken minder man-uren nodig hebben voor de constructie, minder onderhoud vergen en een lagere milieu-impact hebben in het afvalscenario. Dit weegt doorgaans ruimschoots op tegen iets hogere kosten van meer circulaire materialen.

6.) 100% circulair kan toch niet?

Dat klopt, er zal altijd een héél klein beetje afval overblijven. Maar als we dat scenario bereikt hebben, is dat ook al fantastisch!

Meer weten over circulair en gezond bouwen? Neem contact met ons op!